|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
روسيه با 17075400 كيلومتر مربع وسعت به تنهايي بيش از 76 درصد خاك اتحاد شوروي سابق را تشكيل ميدهد. و در حال حاضر هم با اشغال حدود 11.5 درصد خشكيهاي كره زمين بزرگترين كشور جهان محسوب ميشود. اگرچه 65 درصد خاك اين كشور در بخش آسيايي قرار دارد، تنها بيست و هشت درصد مردم روسيه در اين نواحي زندگي ميكنند. اين سرزمين بيش از 160 درجه طول جغرافياي و 10 منطقه زماني را در برگرفته و اختلاف ساعت در منطقه مسكو با شرقيترين نقطه روسيه در شبهجزيره چوكچي و شبهجزيره ساخالين 9 ساعت است. سرزمين پهناور روسيه را درياهاي متعددي در برگرفته كه عمدهترين آنها عبارتند از: درياي بالتيك و خليج فنلاند در غرب، درياي سفيد، خليج پچورا، درياي كارا، درياي بارنتس، درياي لاپتف، درياي سيبري شرقي، درياي چوكچي و اقيانوس منجمد شمالي در شمال، درياي برينگ، دريي اخُتسك، درياي ژاپن و اقيانوس آرام در شرق، درياي سياه و درياي خزر در جنوب. با وجود آنكه طول سواحل اين كشور به 37.653 كيلومتر ميرسد، اما به لحاظ اينكه بيشتر سواحل آن در منطقه منجمد شمالي واقع است و يا درياهاي مرتبط با آن از طريق تنگههاي تحت كنترل كشواي ديگر به آبراههاي مهم متصل است، روسيه از وضعيت مطلوبي در برقراري ارتباط دريايي آزادانه با ساير كشورهاي جهان برخوردار نيست. مرزهاي اين كشور بالغ بر 20.139 كيلومتر است. بخش اروپايي روسيه عمدتاً جلگهاي و هموار است. بلندترين نقطه روسيه، قله البروس با 5.624 متر ارتفاع در شمال قفقاز در جمهوري آستياي شمالي و نزديكي مرز گرجستان است كه در عين حال بلندترين نقطه اروپا نيز محسوب ميشود. كوههاي اورال كه در امتداد شمالي – جنوبي قع شده است حد ميان اروپا و آسيا را تعيين ميكند و بلندترين نقطه آن قله نارودا تنها 1.885 متر ارتفاع دارد. تمامي قسمت آسيايي روسيه را سرزمين پهناور سيبري در برگرفته است. شبكه گستردهاي از رودهاي پر آب در روسيه وجود دارد كه علاوه بر تأمين آب آشاميدني سده برق آبي فراواني بر روي آنها احداث شده است. رودهاي عمده بخش اروپايي روسيه عبارتند از: ولگا با 3.690 كيلومتر طويلترين رود اروپا كه به درياي خزر ميريزد، دون كه با نام قزاقهاي دون جاودان شده است، دنيپر، نمان، نوا، لينا، پچورا. بلندترين رود روسيه ينير بخش آسيايي اين كشور جريان دارد. درياي خزر كه بزرگترين درياچه جهان محسوب ميشود در مرزهاي جنوبي اين كشور قرار دارد. درياچه بايكال با 34.140 كيلومتر مربع وسعت بزرگترين درياچه روسيه، عميقترين درياچه جهان (با 1740 متر عمق) و بزرگترين درياچه آب شيرين آس است و 20 درصد آب شيرين درياچههاي جهان در اين درياچه ذخيره شده است. پوشش گياهي روسيه را در شماليترين مناطق توندرا و در جنوب تايگا تشكيل ميدهد كه يك سوم جنگلهاي جهان در اين نواحي قرار دارد. آب و هواي روسيه عمدتاً قارهاي خشك همراه با زمستانهاي سرد است. ميزان درجه حرارت در نواحي شمال شرقي سيبري در زمستانها تا 70 زير صفر نيز ميرسد. ميانگين دماي تابستان از 6 درجه تا 20 درجه بالاي صفر است. ميزان بارندگي از متوسط تا كم در تغيير است و بويژه در نواحي داخلي چندان قابل پيشبيني نيست. روسها كه در حال حاضر حدود 83 درصد جمعيت روسيه را تشكيل ميدهند از گروه اسلاوهاي شرقي بشمار ميروند كه خود از خانواده هند و اروپايي محسوب ميشوند. در روسيه بيش از 100 مليت و قوم زندگي ميكنند. زبان روسي زبان رسمي است و به خط سيريليك نوشته ميشود. اكثريت مردم روسيه تابع كليساي ارتدكس روسيه ميباشند. دين مسيح و به تبع آن كليساي ارتدكس از اوايل قرن دهم در روسيه گسترش يافت. بعلاوه پيروان مذاهب كاتوليك و پروتستان در شمار محدودي در اين كشور حضور داد و در نواحي شمال قفقاز و شمال درياي خزر مسلمانان از اكثريت برخوردارند.
مشخصات كلي روسيه
روسيه داراي 21 جمهوري خودمختار، 49 استان، 6 خطه، دو شهر خودمختار مسكو و سنتپترزبورگ است. در شهر مسكو پارلمان و دوماي كشوري و مجلس سنا و شوراي فدراسيون عمل ميكنند. علت اينكه اين دو شهر خودمختار هستند اين است كه از نظر مساحت و جمعيت با ساير مناطق قابل ايسه هستند؛ از آنجا كه اين دو شهر در دوران مختلف پايتخت بودند از اهميت خاصي برخوردار شدند) و 10 ناحيه خودمختار است. در ماه مه سال 2000 ولاديمير پوتين پيشنهاد كرد روسيه به 7 منطقه تقسيم شود كه روز 31 ماه مه سال 2000 اين پيشنهاد از تصويب شور اول دوماي كشوري گذشت. اين هفت منطقه شامل مناطق ذيل هستند: ـ منطقه شمال غربي (مركز- سنتپترزبورگ ) ـ منطقه مركزي(مركز- مسكو) ـ منطقه رود ولگا(مركز- نيژنينوگورود) ـ منطقه شمال قفقاز(مركز- رستوف – دن) ـ منطقه خاوردور(مركز- خاباروفسك) ـ منطقه اورال(مركز- يكاترينبورگ) ـ منطقه سيبري(مركز- نووسيبيرسك) پس از فروپاشي اتحاد شوروي كشور روسيه به عنوان بزرگترين كشور تشكيلدهنده شوروي، در بيشتر موارد حقوقي و سياسي جايگزين آن گرديد. قانون اساسي روسيه در رفراندوم 12 دسامبر سال 1993 با 58 درصد آرا به تأييد عمومي رسيده و طبق آن حكومت اين كشور جمهوري فدراتيو مياشد. قوه مقننه يا مجلس فدرال از تركيب شوراي فدراسيون با 178 عضو و دوماي كشوري با 450 عضو تشكيل ميگردد. نيمي از اعضاي دوما از طريق انتخابات مستقيم در حوزههاي انتخابي منطقهاي به مجلس راه مييابند و نيم ديگر بر اساس فهرستهاي حزبي برگزيده ميشوند. فدراسيون روسيه به عنوان يكي از چهار جمهوري اصلي بنيانگذار اتحاد جماهير شوروي در سال 1991 رأي به انحلال شوروي داد و سپس همراه با روسيه سفيد (بيلوروسي) و اوكراين نقش اصلي را در تأسيس اتحاديه جامعه كشورهاي مستقل مشتركالمنافع به عهده داشت. فرماندهي كل قوا به عهده ئيسجمهور است. تعداد نفرات ارتش در سال 1999 بالغ بر 1.2 ميليون نفر بوده است. اقتصاد روسيه و به ويژه در بخش اروپايي آن تا اواخر قرن نوزدهم يعني هنگامي كه انقلاب صنعتي در اروپا آغاز گشت بر پايه كشاورزي قرار داشت. سپس روند تكاملي اقتصاد اين كشور به واسطه جگ جهاني اول و جنگهاي داخلي متعاقب آن دچار وقفه گرديد. استالين پايههاي پيشرفت صنعتي مدرن را بنيان نهاد. با اجراي بازار آزاد، اقتصاد روسيه با وضعيت بغرنجي روبرو گرديد. از طرفي نهادها و روابط اقتصادي سابق از ميان رفت و از طرف ديگر سيستم جديد نيز هنوز اسرار نيافته بود و در نتيجه افت توليد در بيشتر بخشهاي اقتصاد حاكم گرديد.
جدول جمهوريهاي فدراسيون روسيه
پس از فروپاشي شوروي، دولت روسيه مالكيت خصوصي زمين را كه در دوران شوروي وجود نداشت برسميت شناخت. تا سال 1993 حدود 260.000شركت در بخش كشاورزي فعاليت داشتند كه 5 درصد توليدات كشاورزي را تأمين ميكردند. دامپروي هم در روسيه از تنوع بسياري برخوردار است و از پررش گاو، گوسفند و بز تا گوزن شمالي را در بر ميگيرد. همچنين ناوگان صيادي روسيه در آبهاي وسيع و گسترده اطراف اين كشور فعال است و يكي از بزرگترين ناوگانهاي جهان در نوع خود محسوب ميشود. روسيه از لحاظ معادن هم ذخاير با ارزشي از سنگهاي معدني فلزي و غير ف دارد. و از نظر منابع تأمين سوخت و انرژي هم بسيار غني است و نفت منبع اصلي صادرات روسيه محسوب ميشود. از زمان تأسيس اتحاد شوروي تأكيد زيادي بر گسترش صنايع سنگين صورت ميگرفت و به توليد صنايع سبك و مصرفي اهميت چنداني داده نميشد. در سالهاي پس از فروپاشحاد شوروي توجه بيشتري به صنايع سبك و به ويژه به صنايع توليد كالاهاي مصرفي و خانگي شد. درآمد بودجه عمومي دولت روسيه در سال 1992 بالغ بر 3.285.000.000 روبل(به تاريخ 31 ماه مه سال2000 هر دلار برابر 28.10 روبل است) و هزينههاي آن نيز 3.111.600.000 روبل( دلار 28.10 روبل) بوده است. توليد ناخالص داخلي در سال 1993 بالغ بر 300،162 ميليارد روبل(هر دلار 28.10 روبل) گزارش شده است كه نسبت به سال قبل با كاهشي معادل 12 درصد مواجه بوده است.روسيه از شبكههاي حمل و نقل وسيعي برخوردار است كه شامل راهآهن، جادهها، شبكه رودهاي قابل كشتيراني و كانالها است. مهمترين عامل ارتباطي بخش اروپايي روسيه با نواحي شرقي و به ويژه خاور دور روسيه خطآهن سراسري سيبري است. رود ولگا بوسيله كانال ولگا – دياي خزر را به درياي سياه متصل ميسازد. طول خط راهآهن روسيه به 86.099 كيلومتر (سال 1998)ميرسد كه 37.635 كيلومتر آن برقي شده و طول راههاي اتومبيلرو نيز 893.000 كيلومتر(1999-1998) است. شركت هواپيمايي روسيه آئروفلوت پرواز به بيش از 103 كشور جهان را سازميدهد.طبق آمارهاي موجود(سال 1999) سالانه بيش از 808،4 عنوان روزنامه در روسيه منتشر ميشود كه تيراژ آنها به 166 ميليون نسخه ميرسد. از ميان روزنامههاي ذكر شده 288 مورد با 3 ميليون تيراژ به زبانهاي غير روسي چاپ و پخش ميشود. در روسيه 8/48 ميليون راديويي (يك راديو براي 3 نفر) و 54.2ميليون گيرنده تلويزيوني موجود است. همچنين حدود 35/24 ميليون خط تلفن(1999-1998) مورد استفاده قرار ميگيرد.فرهنگ و آداب و سنن روسي آميختهاي از زندگي سنتي اسلاوهاي شرقي، كليساي ارتدكس و تا حدودي تأثيرپذيرفته از فرهنگ اروپايي است. ادبيات روسي يكي از غنيترين ادبيات جهان و داراي شاهكارهاي جاوداني است. عصر طلايي ادبيات روسي كه در دوران پطر كبير آغاز شده بود و درالهاي 1815 تا 1830 به اوج خود رسيد بزرگترين شاعر روسيه يعني الكساندر پوشكين را خلق نمود. از شاعران و نويسندگان ديگر روس ميتوان از نيكولاي گوگول ، ايوان تورگنيف، فئودور داستايفسكي، لو تولستوي و آنتوان چخوف ماكسيم گوركي و … نام برد. در دوران شوروي تأكيديادي بر موضوعات علمي و تاريخي ميشد و به همين علت موزههاي بسيار زيادي در زمينههاي مختلف در اين كشور به وجود آمده است. همچنين علاقه مردم روسيه به موسيقي و هنرهاي نمايشي از جمله تئاتر و اپرا موجب گرديده كه در اقصي نقاط اين كشور مراكزي به اين امر اختصاصبد. به علاوه سيركهاي بزرگي در روسيه وجود دارد كه داراي شهرت جهاني ميباشد. از جاهاي ديدني روسيه ميتوان از حلقه طلايي نام برد كه شامل شهرهاي سوزدال، ولاديمير، ياروسلاول، پريسلاول، و غيره است. در جنوب، شهرهاي استراحتي سوچي، آناپا، گلينجيك و غيره… سنتپترزبورگ و كاخهاي سلطنتي واقع در حوالي شهر سنتپترزبورگ. سرگييف پاساد در مسكو و مجتمع كليسايي و صومعه، تولا، ياسناياپالانا(محل زندگي تولستوي).
جدول ساختار توليد ناخالص داخلي و نيروي كار
|